της Άντας Ψαρρά

[28.12.2025]

«Είναι μια θάλασσα κι οι Πρέσπες,
χωρίς καημούς για τη στεριά
η θάλασσα φέρνει χωρισμό
η λίμνη δεν προφταίνει»

Από τη συλλογή «Ήλιος στην Σκοτία»
του Μίμη Σουλιώτη

Δυστυχώς πολυαγαπημένε Μίμη αυτές οι λίμνες έφεραν χωρισμό. Το «βήμα του πελαργού» παραμένει και πάλι μετέωρο.  Ο «λιτός», το «λεβέντικο» –το πουστσένο δηλαδή- θα συνεχίσει να διδάσκεται χωρίς λόγια λες και οι ντόπιοι του νομού Φλώρινας είναι άλαλοι. Θα αρχίσουν ξανά να παίζουν τα χάλκινα, να χορεύονται οι «χοροί δίχως λόγια», μία « καθαρά οργανική μελωδία» κλπ. Στα πανηγύρια θα ξαναφορεθεί το χιλιοπαιγμένο «Μήλο μου κόκκινο», λες και είναι αυτό το μοναδικό λυρικό κομμάτι που με λόγια εκπροσωπεί τη Δυτική Μακεδονία. Πάνε χρόνια πολλά που στη στήλη του «Ιού» καλωσορίζαμε τις πρώτες νόμιμες ηχογραφήσεις των υπέροχων ντόπιων τραγουδιών: «Τραγούδια επιτέλους με λόγια» («Ελευθεροτυπία», 27.3.2004).

Ήδη τότε τα πανηγύρια γέμιζαν άφοβα πια με τις φωνές που τραγουδούσαν τραγούδια της αγάπης, της λησμονιάς, του γάμου, της δουλειάς και τόσα άλλα. Αφημένα χρόνια στη μοίρα τους, όπως αφημένη και κρυμμένη παρέμενε η γλώσσα η ντόπια, η απαγορευμένη. Είναι αλήθεια πως πολλά από αυτά τα τραγούδια άλλαξαν λόγια και περιεχόμενο για προφανείς πολιτικούς λόγους και μετατράπηκαν σε εθνικιστικά σύμβολα αλλά ήταν σχεδόν αναμενόμενο αυτό.

Το θέμα είναι ότι ο εμφύλιος, ακόμα και σήμερα, και μάλιστα με ολική επαναφορά, σκιάζει τη βασανισμένη αυτή περιοχή και ο αφορισμένος από τον Καντιώτη πελαργός του Αγγελόπουλου καταχωνιάστηκε σε κάποια γωνία.

Παρά τις γιορτές σύμβολο στις Πρέσπες, παρά τη Συμφωνία των Πρεσπών που μπαίνει ξανά σε αμφισβήτηση από τους εθνικιστές εκατέρωθεν των συνόρων, οι απαγορεύσεις για τα «μιάσματα» ξανάρχισαν να παίρνουν σάρκα και οστά. Η πιο φτωχή και ρημαγμένη περιοχή της Ελλάδας, αφού βάφτηκε με αίμα, έδωσε τα βουνά της για να βγει το κάρβουνο, αφού δίνει τώρα τα δάση της για να εγκατασταθούν πελώριες ανεμογεννήτριες, αφού έστειλε πρώτη αυτή τα παιδιά της προσφυγόπουλα στην ξενιτιά, τώρα ξαναγίνεται βορά στα χέρια των σημερινών ιδιοκτητών της εξουσίας και της ολικής επιβολής του λαϊκίστικου εθνικιστικού λόγου.

Ένας δήμαρχος Φλώρινας, μέσα στον πατριωτικό του οίστρο, για πρώτη φορά μετά από σχεδόν 20 χρόνια θυμήθηκε ότι πρέπει να εμποδίσει τους συμπολίτες του να τραγουδάνε. Όχι όλους βέβαια, μόνο τους ντόπιους. Κι ας πηγαίνουν όλοι ακόμα και οι φανατικοί δεξιοί «μέσα», δηλαδή στα Μπίτολα της Βόρειας Μακεδονίας, για να ψωνίσουν φτηνά, να δούνε γιατρούς και οδοντιάτρους, να επισκεφτούν τους συγγενείς τους κλπ. Όμως, όλα κι όλα, για τραγούδια δεν σηκώνει κουβέντα ο αιρετός! Είχε λέει λόγια επιλήψιμα! Δεν τον ενοχλούν οι γιορτές μίσους, ούτε αυτόν, ούτε το Μαξίμου και τα ακροδεξιά εξαπτέρυγα, ούτε τους ρασοφόρους. Τα τραγούδια τον ενοχλούν. Το συγκρότημα απάντησε πολύ ψύχραιμα στις κατηγορίες για  τραγούδια «σλάβικα με λόγια αλυτρωτικά»!  Ο δήμαρχος φυσικά γνωρίζει πολύ καλά ότι τα «ντόπια» όπως και οι άλλες βαλκανικές γλώσσες έχουν και σλαβικές ρίζες και φυσικά όσοι τα μιλούν στη Δ. Μακεδονία δεν είναι ξένοι. Εκτός κι αν ο δήμαρχος και οι καθαρόαιμοι υπερασπιστές τους δεν θεωρούν την Ελλάδα χώρα των Βαλκανίων. Κι αν δεν τα ξέρει τα «ντόπια», ας ρωτήσει καμιά γιαγιά κανένα παππού κανένα συμπολίτη του, όχι για να τα μάθει αλλά για να καταλάβει ποιοι κατοικούν στο νομό του, τι τραγουδούν και τι χορεύουν.