Scroll Top
Greek Shipping Billionaires - Russian Oil
Γαλάζιες… «πετρελαιοκηλίδες»

της Άντας Ψαρρά

[27.5.2024]

Διαβάζουμε στο in.gr ότι «To Forbes (1) ανέδειξε τις 15 καλύτερες παραλίες της Ευρώπης, με την Ελλάδα να καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της λίστας αφού το 1/3 από αυτές είναι ελληνικές. Σημειώνεται πάντως ότι την πρώτη τριάδα συμπληρώνουν η Μάλτα, η Πορτογαλία και η Τουρκία» (in.gr, 11.5.2024). Εκείνο που δεν διαβάσαμε όμως είναι το μαγιάτικο αφιέρωμα του Forbes στους Έλληνες μεγαλοεφοπλιστές. Το σχετικό ρεπορτάζ με τίτλο «Γνωρίστε τους Έλληνες ναυτιλιακούς δισεκατομμυριούχους που πλουτίζουν από το ρωσικό πετρέλαιο», αναφέρεται κυρίως σε 3 μεγιστάνες Έλληνες εφοπλιστές, τους Βαγγέλη Μαρινάκη, Γιώργο Προκοπίου και Γιώργο Οικονόμου, των οποίων οι αξίες των δεξαμενόπλοιων που κατέχουν εκτοξεύτηκαν, όπως και τα κέρδη τους μετά τον πόλεμο Ρωσίας- Ουκρανίας.

Σύμφωνα με το Forbes (13.5.2024) οι εφοπλιστές αυτοί είχαν μια ανορθόδοξη άποψη για τον πόλεμο που ταράζει την παγκόσμια οικονομία. Το ρεπορτάζ παραθέτει αποσπάσματα από τις τοποθετήσεις των Μαρινάκη – Προκοπίου – Οικονόμου στο 8ο Συνέδριο που διοργανώθηκε τον Ιούνιο του 2022 στο ξενοδοχείο Four Seasons στη Βουλιαγμένη, με θέμα την ελληνική ναυτιλία, τον ηγετικό της ρόλο και τις προοπτικές της. Στο πάνελ των ομιλητών συμμετείχαν επίσης ο Γιάννης Κούστας, ο Πέτρος Παππάς και ο Νίκος Τσάκος. Οι ομιλητές αναφέρθηκαν στις νέες μεγάλες ανάγκες αλλά και τις ευκαιρίες που προέκυψαν, τόσο κατά τη διάρκεια της πανδημίας όσο και μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Εμφανίστηκαν αισιόδοξοι για την περαιτέρω ανοδική πορεία της ναυτιλιακής αγοράς και τις υψηλές αξίες που θα προκύψουν για τα καράβια τους και τις ναυτιλιακές επιχειρήσεις τους («2022 8th Capital Link Maritime Leaders Summit Greece Forum – Greek Shipping Forefront Of Global Trade») επιβεβαιώνοντας σε γενικές γραμμές το σχετικό αφιέρωμα του Forbes.

Είναι πολλά τα λεφτά…

«Η αξία των πλοίων τους εκτινάχθηκε και το μέγεθος των αυτοκρατοριών τους διευρύνθηκε. Ο Γ. Προκοπίου και ο Β. Μαρινάκης, με περιουσίες 2,6 και 3,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων αντίστοιχα, έχουν παραγγείλει 123 νέα πλοία αξίας σχεδόν 13 δισεκατομμυρίων δολαρίων από το 2022, σύμφωνα με το VesselsValue (2). Οι τέσσερις ναυτιλιακές εταιρείες του Γ. Προκοπίου διαθέτουν 173 δεξαμενόπλοια, συμπεριλαμβανομένων των υπό κατασκευή, 54 περισσότερα από το 2021». Αξίζει εδώ να επισημανθεί ότι οι δισεκατομμυριούχοι εφοπλιστές προτιμούν τις σημαίες ευκαιρίας και δεν έχουν ελληνικές σημαίες (ούτε ελληνικά πληρώματα) στα καράβια τους. «Παρά το εντυπωσιακό μέγεθος του ελληνόκτητου στόλου […] την ελληνική σημαία έχουν στον ιστό τους μόνο το 16% αυτών των πλοίων. Η Capital των Βαγγέλη Μαρινάκη και οι κραταιές εταιρίες των Γιώργου Προκοπίου, Χάρη Βαφειά και Πέτρου Παππά δεν διαθέτουν κανένα πλοίο με ελληνική σημαία» (menshouse.gr, 26.11.2018).

Το Forbes αναφέρεται αναλυτικά στους τρόπους με τους οποίους κινήθηκαν -ειδικά την τελευταία τριετία- οι Έλληνες εφοπλιστές και πολλαπλασίασαν τα κέρδη και τα καράβια τους. Αυτό επιβεβαιώνεται και από τα σχετικά ρεπορτάζ στα ελληνικά ΜΜΕ: «Μετά από μήνες επιθετικών κινήσεων ως ακτιβιστής επενδυτής σε εισηγμένες ναυτιλιακές του αμερικανικού χρηματιστηρίου ο Γιώργος Οικονόμου αποκάλυψε το κίνητρο του: Το κάνω για να βγάλω χρήματα, δεν υπάρχει τίποτα προσωπικό σε αυτό. Πίστευα ότι πολλές από αυτές τις εταιρείες ήταν υποτιμημένες. Έτσι σκέφτηκα να επιλέξω εκείνες που είναι υποτιμημένες και έχουν δυνατότητες ανάπτυξης, τις ανέλυσα, πέρασα χρόνο με τον δικηγόρο μου πέρυσι το καλοκαίρι, και μετά άρχισα να κάνω τις κινήσεις μου» (mononews.gr, 20.5.2024). Ήδη ο κ. Οικονόμου είχε προχωρήσει στη Ν. Κορέα την παραγγελία δύο μεγάλων πλοίων μεταφοράς αμμωνίας VLAC, συνολικού κόστους περίπου 236 εκατ. δολαρίων με εταιρεία που έχει έδρα στην Ωκεανία.

Με τον δισεκατομμυριούχο εφοπλιστή Γιώργο Προκοπίου, που θεωρείται ένας από τους εφοπλιστές με παγκόσμια επιρροή, κυριολεκτικά χάνεται το μέτρημα των πλοίων αλλά και των ακινήτων που διαθέτουν ο ίδιος και οι δύο κόρες του. Τουλάχιστον 125 πλοία ανήκουν στις εταιρείες του, ενώ 30 νέα πλοία φέρεται να έχει παραγγείλει σε κινεζικά ναυπηγεία συνολικής αξίας 2 δις δολαρίων. Ο ίδιος σε μια κίνηση φιλανθρωπίας προσέφερε 1,2 εκ. ευρώ στο ελληνικό κράτος για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Θυμίζουμε ότι ο Γ. Προκοπίου μετά από προσφορά αγόρασε τον Απρίλιο του 2023 από το δημόσιο το ακίνητο και την τεράστια έκταση των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά στην «λογική» τιμή των 37,3 εκ. (Σάββας Αθανασίου, «Διαγκωνισμοί Ξενοκώστα – Προκοπίου στα ναυπηγεία: Τα έργα του Πολεμικού Ναυτικού, οι υπεργολάβοι και τα προβλήματα με τους εργαζόμενους», mononews.gr, 29.2.2024).

Ο τρίτος εφοπλιστής δισεκατομμυριούχος Β. Mαρινάκης «σύμφωνα με ναυλομεσιτικές πηγές έχει παραγγείλει και κατασκευάζονται στην Κίνα 6 συνολικά LNG πλοία διπλού καυσίμου. Η Capital Group του Βαγγέλη Μαρινάκη, εκτιμάται ότι έχει ναυπηγήσει και παραγγείλει περίπου 80 νεότευκτα πλοία, που η αξία τους είναι σχεδόν 9,5 δισεκατομμύρια δολάρια, με ημερομηνίες παράδοσης που εκτείνονται από το 2020 έως το 2028» (πηγή: mononews.gr).

Συνολικά οι παραγγελίες, όπως αναφέρουν ναυτιλιακοί αναλυτές, έχουν μέσα σε ένα μόλις χρόνο αυξηθεί κατά 32%. Φαίνεται καθαρά πώς το «άνετο» πολιτικό κλίμα, η πανδημία αλλά κυρίως ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας τίναξαν στα ύψη τα κέρδη των Ελλήνων εφοπλιστών.

Σύμφωνα με το Forbes «το καινούργιο είναι ότι η αξία των συμμετοχών τους -ιδιαίτερα των δεξαμενόπλοιων- έχει εκτοξευθεί κατά δισεκατομμύρια δολάρια τα τελευταία δύο χρόνια, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία προκάλεσε σοκ στις παγκόσμιες αγορές εμπορευμάτων και πυροδότησε έναν αγώνα για μεγάλα δεξαμενόπλοια που χρειάζονται για να μεταφέρουν πετρέλαιο κάνοντας το γύρο του κόσμου. Συνολικά, εταιρείες που ανήκουν σε Έλληνες μεγιστάνες της ναυτιλίας παρήγγειλαν νέα πλοία αξίας σχεδόν 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων και πούλησαν 68 παλαιότερα πλοία για σχεδόν 3 δισεκατομμύρια δολάρια μεταξύ Ιανουαρίου 2022 και Μαρτίου 2024, όπως αναφέρει το VesselsValue». (2)

Το Forbes γράφει για τους 12 δισεκατομμυριούχους εφοπλιστές της Ελλάδας που πλέον είναι «περισσότεροι από οποιαδήποτε άλλη στιγμή στην ιστορία της χώρας» με περιουσίες που φτάνουν τα 32 δισεκατομμύρια δολάρια που ισοδυναμεί περίπου με το 12% του ελληνικού ΑΕΠ. Όπως σημειώνει το περιοδικό, «παρά την επιτυχία τους, κανείς δεν μίλησε στο Forbes, ενώ οι εκπρόσωποί τους είτε αρνήθηκαν να σχολιάσουν είτε δεν απάντησαν».

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ανάμεσα στις αιτίες που πυροδότησαν αυτό το άλμα στον ελληνικό εφοπλισμό είναι οι απαγορεύσεις που επέβαλλαν ΗΠΑ και Ευρώπη στις θαλάσσιες εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου. Λίγο αργότερα επέβαλαν ανώτατο όριο τιμής στο ρωσικό πετρέλαιο, με σκοπό να περιορίσουν τα κέρδη του Πούτιν και διασφαλίζοντας παράλληλα ότι το πετρέλαιο θα συνεχίσει να ρέει. «Πολλές δυτικές εταιρείες αποφάσισαν να εγκαταλείψουν το εμπόριο εντελώς, θεωρώντας το πολύ επικίνδυνο. Όχι όμως οι Έλληνες, που έχουν παράδοση και ιστορικό λειτουργίας στο περιθώριο της παγκόσμιας οικονομίας». Το ρεπορτάζ σημειώνει ότι αν και δεν υπάρχουν στοιχεία για αυτούς τους δισεκατομμυριούχους πως παραβίασαν τις κυρώσεις είναι βέβαιο ότι σε κάθε περίπτωση εκμεταλλεύτηκαν την κατάσταση. Το ρωσικό πετρέλαιο που πήγαινε στην Ευρώπη μετά τις απαγορεύσεις (λόγω της εισβολής) ανακατευθύνθηκε προς την Κίνα και την Ινδία κι αυτό σήμαινε πολύ μεγαλύτερα ταξίδια για τα δεξαμενόπλοια και υψηλότερα ποσοστά για τους πλοιοκτήτες που πραγματοποιούσαν αυτά τα ταξίδια. «Ένα τέτοιο ταξίδι από τη Βαλτική στην Ινδία (την πλέον δημοφιλή διαδρομή για το ρωσικό πετρέλαιο) μπορεί να αποφέρει έσοδα 8 εκ. δολαρίων δηλαδή 60% υψηλότερα από το τρέχον επιτόκιο (Οκτωβρίου 2023) και 5 φορές το επιτόκιο του 2021. Οι Έλληνες επωφελήθηκαν άμεσα από αυτές τις υψηλότερες τιμές. Από τον Απρίλιο του 2022 έως τον Φεβρουάριο του 2024, οι ελληνικές εταιρείες απέστειλαν το 28% του συνόλου των εξαγωγών πετρελαίου της Ρωσίας, σύμφωνα με ανάλυση από το Ινστιτούτο KSE της Οικονομικής Σχολής Κιέβου, με βάση στοιχεία από την εταιρεία πληροφοριών εμπορευμάτων Kpler. “[Οι Έλληνες] εκτελούν απλώς το 30% των ρωσικών ροών αργού, αλλά είναι αρκετό για να χρηματοδοτήσουν βασικά ένα νέο ναυπηγικό ξεφάντωμα”, λέει ο Viktor Katona, επικεφαλής αναλυτής αργού στην Kpler». (3)

Επόμενο ήταν, όπως γράφει το Forbes, να πυροδοτηθεί ένα κύμα αύξησης των τιμών των νέων δεξαμενόπλοιων κατά περισσότερο από 40% από το 2021 «Και τα γερασμένα πλοία που κάποτε θα είχαν διαλυθεί πωλούνται τώρα σε τιμές premium (σ.σ. ένα ποσό πέρα και πάνω από μια κανονική τιμή που καταβάλλεται κυρίως ως κίνητρο

 στην αγορά μεταχειρισμένων). Τα περισσότερα από αυτά έχουν πουληθεί στον λεγόμενο “σκιώδη στόλο” (σ.σ. το σύνολο των πλοίων που χρησιμοποιούνται από χώρες που έχουν κυρώσεις εναντίον τους για τη μεταφορά εμπορευμάτων. Αυτά τα πλοία αποτελούν απειλές για την παγκόσμια και περιβαλλοντική ασφάλεια επειδή παραβιάζουν το διεθνές ναυτικό δίκαιο) που αποτελείται από εταιρείες εγγεγραμμένες σε σκοτεινές δικαιοδοσίες, με πλοία που πλέουν χωρίς τη δυτική ασφάλιση και συσκοτίζουν την τοποθεσία τους ή πραγματοποιούν μεταφορές από πλοίο σε πλοίο για να εμπορεύονται ρωσικό πετρέλαιο κατά παράβαση των κυρώσεων της Δύσης. Ακόμη και δεκαπεντάχρονα δεξαμενόπλοια πωλούνται τώρα για περισσότερο από το διπλάσιο της τρέχουσας τιμής στις αρχές του 2021».

 Με τα δικά τους λόγια στο Συνέδριο του 2022

Βαγγέλης Μαρινάκης:

«Νομίζω ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες κάνουν λάθος, και αντί να προσπαθήσουν να βρουν μία ειρηνική λύση που πραγματικά θα λύσει το μεγάλο αυτό πρόβλημα και φυσικά θα βοηθήσει τις οικονομίες μας – γιατί τώρα υποφέρουν από την ακρίβεια και τον πληθωρισμό, και στο τέλος της μέρας οι καταναλωτές πληρώνουν το τίμημα – συζητούν για επιβολή περισσότερων κυρώσεων στην Ρωσία. Και από την άλλη, βλέπουμε τη Ρωσία να πουλάει πετρέλαιο με μεγάλες εκπτώσεις στην Ινδία και την Κίνα. Τα διυλιστήρια στην Ινδία που λαμβάνουν τεράστιες εκπτώσεις στο αργό πετρέλαιο πουλάνε σε εμάς, στην Ευρώπη, βενζίνη και όλα τα παράγωγα σε πολύ υψηλές τιμές. Στο τέλος της ημέρας πληρώνουμε το τίμημα κι εκείνοι βγάζουν τεράστιο κέρδος. Αυτό σημαίνει ότι αντί να τιμωρούμε τη Ρωσία τιμωρούμε τους εαυτούς μας. Αργά ή γρήγορα θα δούμε τις συνέπειες – που έχουμε ήδη δει. Πρέπει να επισημάνουμε στους πολιτικούς ότι πρέπει να βρουν λύση να σταματήσει αυτή η διαμάχη, γιατί θα έχει πολύ σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία μας και θα έχουμε μία τεράστια οικονομική ύφεση μπροστά μας. 

Όσον αφορά τις ναυτιλιακές αγορές, φυσικά είμαστε αισιόδοξοι. Το είδαμε στην αγορά των εμπορευματοκιβωτίων, το βλέπουμε τώρα στην αγορά μεταφοράς ειδικών φορτίων LNG με όλα όσα γίνονται στη Ρωσία, το είδαμε επίσης [στην πανδημία] στην αγορά μεταφοράς χύδην ξηρών φορτίων και φυσικά έχουμε μεγάλες προσδοκίες για την αγορά προϊόντων διύλισης πετρελαίου».

Γιώργος Προκοπίου:

«Mιλώντας για την αναστάτωση που προκαλεί η σύγκρουση Ρωσίας και Ουκρανίας, ήταν ο μεγαλύτερος λάθος υπολογισμός του αιώνα και οι τιμές των εμπορευμάτων – βρισκόμαστε ακόμα στην αρχή της αναταραχής και ένα καλό πράγμα για τη ναυτιλία είναι ότι ακόμη κι αν αυτό είναι μια τραγωδία για την ανθρωπότητα δημιουργεί ευκαιρίες αύξησης των tonne-miles (σ.σ. μια στατιστική μονάδα μεταφοράς εμπορευμάτων ισοδύναμη με ένα τόνο φορτίου). Σίγουρα θα αυξηθούν πάρα πολύ τα φορτία που θα φορτωθούν για να πάνε στην Κίνα, τα φορτία από την Κίνα και την Ινδία θα έρθουν στην Ευρώπη. Είναι μια καταπληκτική επαναχάραξη των ναυτιλιακών διαδρομών και πρέπει να έχουμε κατά νου πώς να μετατρέψουμε τη χαμένη ευκαιρία σε ευκαιρία. Όσον αφορά τους περιορισμούς και τις κυρώσεις, αυτό δεν λειτούργησε ποτέ, οι Ιρανοί έγιναν ισχυρότεροι, πιο ανεξάρτητοι και αυτάρκεις, οι Βενεζουελάνοι υποφέρουν πολύ περισσότερο – η ελίτ περνάει πάντα καλά – και αν ξοδεύεις όλη σου την ενέργεια για να φέρεις το ψωμί στο σπίτι δεν έχεις το μυαλό σου σε επαναστάσεις και αλλαγές καθεστώτων. Όταν έχεις μισογεμάτο ή γεμάτο το στομάχι σου τότε έχεις όλη αυτή την πολυτέλεια για αλλαγές. Δεν πιστεύω λοιπόν ότι αυτή η τακτική των κυρώσεων έχει νόημα. Η δική μου σύσταση και η απαίτηση είναι να ξεκαθαρίσουμε τι επιτρέπεται και τι όχι γιατί ζούμε συνεχώς σε μια γκρίζα ζώνη του τι είναι νόμιμο τι είναι παράνομο και βλέπουμε τις τράπεζες και τις ασφαλιστικές εταιρείες να γίνονται πιο αυστηρές από τους κανονισμούς, προκαλώντας έτσι πολλές παρεξηγήσεις».

Η αφίσα του Συνεδρίου του 2022

Το Forbes γράφει πως η Ελλάδα είναι ιδανικό μέρος για παρόμοιες ναυτιλιακές επιχειρήσεις σημειώνοντας τις φοροαπαλλαγές που προβλέπει το Σύνταγμα της Ελλάδας: «Σύμφωνα με ένα άρθρο που κατοχυρώθηκε στο Σύνταγμα της Ελλάδας του 1953, οι ντόπιοι πλοιοκτήτες απαλλάσσονται από τον φόρο εισοδήματος φυσικών ή εταιρικών κερδών από τα πλοία τους. Αντίθετα, πληρώνουν έναν “φόρο χωρητικότητας” με βάση τη μεταφορική ικανότητα κάθε πλοίου, ο οποίος ισχύει τόσο για πλοία νηολογημένα στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό – εφόσον η εταιρεία διατηρεί γραφείο διαχείρισης στην Ελλάδα». Κάνει αναφορά και στη μείωση του εθελοντικού φόρου με νόμο του 2022. Ανατρέχουμε εδώ σε παλιό δημοσίευμα του «Ιού» της Ελευθεροτυπίας με θέμα τις σκανδαλώδεις φοροαπαλλαγές των εφοπλιστών («Αχ θάλασσά μου, σκοτεινή… Οι σκανδαλώδεις φοροαπαλλαγές των εφοπλιστών», 30.5.2010).

Τι… ψωνίζουν οι εφοπλιστές

To δημοσίευμα ασχολείται εκτενώς και με το πού πηγαίνουν τα ουσιαστικά αφορολόγητα κέρδη, πέρα από τις αγορές πλοίων: «επενδύουν τα χρήματά τους σε ποδοσφαιρικές ομάδες, τηλεοπτικά κανάλια, εφημερίδες, ακίνητα και στην πεμπτουσία της αγοράς των δισεκατομμυριούχων: τα γιοτ. Ενώ είναι ιδιοκτήτες ανακτορικών κατοικιών στις πολυτελείς γειτονιές. Συναγωνίζονται τόσο στα ερτζιανά και στα ποδοσφαιρικά γήπεδα και στο γήπεδο ποδοσφαίρου όσο και στους ναυτιλιακούς δρόμους». Φέρνει για παράδειγμα τις σχετικές αγορές των Μαρινάκη, Αλαφούζου, ενώ σχολιάζει και την εμπλοκή των εφοπλιστών με την πολιτική σκηνή της χώρας. Παρά το γεγονός ότι δημόσια οι μεγαλοεφοπλιστές δηλώνουν πως δεν εμπλέκονται στην πολιτική, πέρα από την επιρροή των μεγαλύτερων ΜΜΕ που διαθέτουν ελέγχοντας ασφυκτικά τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης, διατηρούν στενές σχέσεις με πολιτικούς παράγοντες και υπουργούς κατά κανόνα στον χώρο της Δεξιάς και …παραπέρα. Κι αυτό, πέρα από τις γνωστές κουμπαριές, την έμμεση αλλά και την άμεση εμπλοκή κάποιων με τα πολιτικά δρώμενα. Πρόσφατα, για παράδειγμα, ο κ. Προκοπίου διόρισε διευθύνοντα σύμβουλο στα ναυπηγεία Σκαραμαγκά τον πρώην υπουργό και βουλευτή Μ. Βαρβιτσιώτη. Είναι γνωστό ότι οι απαράδεκτες δηλώσεις του Μ. Βαρβιτσιώτη για τη δολοφονία του Αντώνη Καργιώτη στο λιμάνι του Πειραιά, τον είχαν οδηγήσει σε αναγκαστική παραίτηση από την κυβέρνηση Μητσοτάκη.

Το Forbes αναφέρεται διεξοδικά και στις πολυδάπανες αγορές πολυτελείας που έσπευσαν να κάνουν το τελευταίο διάστημα οι εφοπλιστές, καθώς η αξία των στόλων τους εκτοξεύτηκε στα ύψη. «Ο Μαρινάκης, ο οποίος αγόρασε το 80% της αγγλικής ομάδας Nottingham Forest το 2017, ξόδεψε σχεδόν 350 εκατομμύρια δολάρια σε νέους παίκτες τις δύο τελευταίες σεζόν και ανακοίνωσε επίσης επένδυση 22 εκατομμυρίων δολαρίων στην πορτογαλική ποδοσφαιρική ομάδα Rio Ave τον περασμένο Νοέμβριο. Ο Οικονόμου και ο Προκοπίου, εν τω μεταξύ, έχουν δημιουργήσει τεράστια χαρτοφυλάκια ακινήτων. Ο Προκοπίου κατέχει ακίνητα αξίας 90 εκατομμυρίων δολαρίων, συμπεριλαμβανομένων κατοικιών στο Πορτοφίνο της Ιταλίας και στη γειτονιά Tony Mayfair του Λονδίνου, καθώς και το megayacht Dream, 42 εκατομμυρίων δολαρίων, 349 ποδιών, εξοπλισμένο με δύο εξωτερικές πισίνες και ένα ελικοδρόμιο. Ο Οικονόμου έχει μια αυτοκρατορία κατοικιών που υπολογίζεται σε 150 εκατομμύρια δολάρια στο Λονδίνο, το Μανχάταν, το Σεν Τροπέ και το Σεντ Μπαρτς, καθώς και μια συλλογή έργων τέχνης 250 εκατομμυρίων δολαρίων με έργα των Πάμπλο Πικάσο και Καζούο Σιράγκα. Μέρος του εκτίθεται στο ιδιωτικό του μουσείο στην Αθήνα».

 

Ενός κακού …μύρια ($) έπονται!

Το ρεπορτάζ επιμένει και για τις αμφιλεγόμενες ιστορικές στιγμές, κατά τις οποίες έσπευσαν χωρίς δισταγμό οι Έλληνες εφοπλιστές να κερδίσουν χρήματα. Πρώτος «διδάξας» σε αυτό ο Αρ. Ωνάσης, που θησαύρισε στη λεγόμενη «κρίση του Σουέζ» (Μελίνα Ζιάγκου, «Ωνάσης: Πώς η κρατικοποίηση του Σουέζ, στις 26 Ιουλίου 1956, τον έκανε κροίσο», Οικονομικός Ταχιδρόμος, 26.7.2023).

To Forbes κάνει τη δική του ιστορική αναδρομή: «Τη δεκαετία του 1960 η οικογένεια Βαρδινογιάννη επιχείρησε επιτυχώς να σπάσει το εμπάργκο του ΟΗΕ και να στείλει πετρέλαιο στο καθεστώς της λευκής μειονότητας στη Ροδεσία (τώρα Ζιμπάμπουε) μέσω αγωγού στη Μοζαμβίκη. Έγγραφα που διέρρευσαν στο Forbes δείχνουν επίσης τον βαθμό στον οποίο τουλάχιστον ένας Έλληνας εφοπλιστής πήγε να πετύχει συμβόλαια με Ρώσους ηγέτες. Τον Δεκέμβριο του 2016, ο Προκοπίου έγραψε μια επιστολή προς τον διευθύνοντα σύμβουλο της ρωσικής κρατικής εταιρείας πετρελαίου Rosneft και δεξί χέρι του Πούτιν. Ήθελε να επεκτείνει τις δραστηριότητές του με τη Μόσχα -η επιστολή παραδόθηκε στον Sechin- προτείνοντας μια “αμοιβαία επωφελή” συμφωνία για το εμπόριο του πετρελαίου και του φυσικού αερίου της Rosneft για τα δεξαμενόπλοια του στόλου του. Η επιστολή περιλάμβανε επίσης ένα σχέδιο συμφωνίας που περιγράφει πώς ο στόλος του Προκοπίου θα εμπορεύεται ρωσικά ορυκτά καύσιμα απευθείας στην Ινδία και την Κίνα, παρακάμπτοντας τους μεγαλύτερους εμπόρους πετρελαίου στον κόσμο».

 Σύμφωνα με το περιοδικό, η επιστολή διέρρευσε από το μέιλ του Ρώσου βουλευτή Alexander Babakov. Το λογαριασμό είχε χακάρει μια ουκρανική ομάδα και το περιεχόμενο παραδόθηκε στο Οργανωμένο Πρόγραμμα Αναφοράς Εγκλήματος και Διαφθοράς (OCCRP) και τους συνεργάτες του, συμπεριλαμβανομένου του Forbes. «Οι εκπρόσωποι του Προκοπίου και της Rosneft δεν απάντησαν στα αιτήματα για σχολιασμό» σημειώνεται στο ρεπορτάζ.

Για αυτές τις αμφιλεγόμενες στιγμές πλουτισμού των Ελλήνων εφοπλιστών γράφει: «Πιο πρόσφατα, τον Ιούνιο του 2020, η U.S. επέβαλε κυρώσεις σε δύο πλοία της Dynacom του Προκοπίου και το Thenamaris του νέου δισεκατομμυριούχου Κωνσταντίνου Μαρτίνου για μεταφορά πετρελαίου της Βενεζουέλας. Αφαιρέθηκαν από τη λίστα κυρώσεων λιγότερο από ένα μήνα αργότερα, αφού και οι δύο εταιρείες δεσμεύτηκαν να σταματήσουν τις συναλλαγές με τη Βενεζουέλα. “Οι Έλληνες ελέγχουν τον εμπορικό στόλο”, γράφει το Kpler. “Και παίρνουν μεγάλα επιχειρηματικά ρίσκα. Όταν δε η Βενεζουέλα άνοιξε μετά τις κυρώσεις [μετά την χαλάρωση το 2023], οι Ελληνες εφοπλιστές ήταν οι πρώτοι που δραστηριοποιήθηκαν”».

 Στη δική τους τοποθέτηση στο συνέδριο του 2022 ο κ. Προκοπίου αλλά και ο Β. Μαρινάκης αναφέρθηκαν στην πλήρη αποτυχία όλων των κατά καιρούς ανάλογων κυρώσεων και περιορισμών που επιβάλλουν οι ΗΠΑ και η Ε.Ε. «Στην ουσία πυροβολούμε τα πόδια μας» σχολίασαν.

Σύμφωνα με το Forbes: «Όταν τα ρωσικά στρατεύματα εισέβαλαν στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, ορισμένοι πλοιοκτήτες – όπως π.χ. η Μαρία Αγγελικούση, ο πλουσιότερος άνθρωπος της Ελλάδας – ορκίστηκε να μην μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο. Αλλά για άλλους, η όποια επιφυλακτικότητα που ενδεχομένως είχαν τις εβδομάδες μετά την εισβολή σύντομα διαλύθηκε». Χαρακτηριστικά αναφέρεται στις δηλώσεις του οικονομικού διευθυντή της εταιρείας Αλαφούζου τον Αύγουστο του 2022: «Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, πήραμε την απόφαση να μην πάμε στη Ρωσία, γιατί όπως όλοι οι άλλοι, ήμασταν πολύ συναισθηματικά επηρεασμένοι και στενοχωρημένοι με αυτό που συνέβαινε. Όμως όσο περνούσε ο καιρός, συνειδητοποιήσαμε ότι, πρώτα απ’ όλα, πολλοί από τους ανταγωνιστές μας και όλες οι μεγάλες εταιρείες έβγαζαν πετρέλαιο από τη Ρωσία».

 Το πρακτορείο Reuters τον περασμένο Νοέμβριο έκανε γνωστό πως αρκετές ελληνικές εταιρείες – συμπεριλαμβανομένων των TMS Tankers του Οικονόμου, της Minerva Marine του Ανδρέα Μαρτίνου και της Thenamaris του Κωνσταντίνου Μαρτίνου- είχαν σταματήσει να αποστέλλουν ρωσικό πετρέλαιο.

«Ωστόσο» αναφέρει το Forbes «από τα δεδομένα παρακολούθησης πλοίων του MarineTraffic υπάρχουν τουλάχιστον 37 δεξαμενόπλοια που ανήκουν στις εταιρείες αυτές (TMS, Minerva και Thenamaris), τα οποία αναχώρησαν από τα ρωσικά λιμάνια από τον Φεβρουάριο ή βρίσκονται τώρα καθ’ οδόν προς τη Ρωσία. Το εμπόριο ρωσικού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου παραμένει νόμιμο, εφόσον οι εταιρείες συμμορφώνονται με το ανώτατο όριο τιμής των 60 $ ανά βαρέλι πετρελαίου και χωριστά ανώτατα όρια τιμών για προϊόντα όπως το ντίζελ και το μαζούτ. Οι εκπρόσωποι των Thenamaris και Minerva Marine αρνήθηκαν να σχολιάσουν εμπορικά θέματα, ενώ εκπρόσωποι της TMS δεν απάντησαν σε ερωτήσεις».

 Το ρεπορτάζ του Forbes συνεχίζει: «Δύο χρόνια μετά την έναρξη της μεγάλης κλίμακας εισβολής στην Ουκρανία, η Ρωσία έχει συγκεντρώσει περισσότερα από 650 δισεκατομμύρια δολάρια σε έσοδα από τις εξαγωγές ορυκτών καυσίμων – από αυτά, τα 193 δισεκατομμύρια δολάρια προέρχονται από την πώληση αργού πετρελαίου, λέει ο Andrii Pozniak, εκπρόσωπος της ουκρανικής υπηρεσίας κατά της διαφθοράς NACP. Οι Έλληνες πλοιοκτήτες που μετέφεραν ρωσικό πετρέλαιο έπαιξαν σημαντικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία».

 Είναι γνωστό ότι παρά τους περιορισμούς στη διακίνηση πετρελαίου η Ευρώπη δεν πήρε μέτρα περιορισμού των εισαγωγών του ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). «Ενώ είναι ένα σχετικά μικρότερο μέρος της επιχείρησής τους σε σύγκριση με το πετρέλαιο, έχει δημιουργήσει ακόμη περισσότερες ευκαιρίες. Ο Γ. Προκοπίου άσκησε πιέσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το καλοκαίρι του 2022 για να αποτρέψει μια πιθανή απαγόρευση του ρωσικού LNG. Οι εκπρόσωποι του Προκοπίου δεν απάντησαν στο αίτημα του Forbes για σχόλιο. Όταν η Ε.Ε .ανακοίνωσε νέο πακέτο κυρώσεων τον Δεκέμβριο 2022, σε αυτό περιλαμβάνονται εξαιρέσεις για το LNG.

Αυτό ήταν ένα μεγάλο όφελος για τους Έλληνες εφοπλιστές[…] Οι καλές στιγμές δεν θα κρατήσουν για πάντα. Τελικά, η ευμετάβλητη αγορά των δεξαμενόπλοιων θα διευθετηθεί, θέτοντας τέλος στην έκρηξη που έχει εκτοξεύσει τόσους πολλούς Έλληνες εφοπλιστές στις τάξεις των δισεκατομμυριούχων. Ωστόσο, το ποσό των χρημάτων που ρίχνουν για να αγοράσουν νέα, πιο σύγχρονα πλοία – και τα κέρδη που έχουν αποκομίσει από την πώληση “σκουπιδιών” πλοίων με for top dollar (το υψηλότερο χρηματικό ποσό που κοστίζει κάτι ή που κερδίζει κάποιος) και τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου με υψηλότερο κόστος- σημαίνει ότι θα είναι σε ισχυρότερη θέση για τα επόμενα χρόνια. Όσο υπάρχουν χρήματα που πρέπει να αποκτηθούν – και οι κίνδυνοι δεν είναι πολύ μεγάλοι – οι ελληνικές εταιρείες πιθανότατα θα συνεχίσουν να πουλούν τα παλιά τους δεξαμενόπλοια σε εταιρείες που είναι συνδεδεμένες με τη Ρωσία, ενώ θα βγάζουν ένα εγγυημένο ποσό με το εμπόριο ρωσικού πετρελαίου. Και όταν τελειώσει η έκρηξη, θα είναι έτοιμοι να αδράξουν την επόμενη ευκαιρία, οπλισμένοι με στόλους ολοκαίνουργιων δεξαμενόπλοιων αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων.

“Οι Έλληνες πλοιοκτήτες είναι κερδοσόποι” λέει ο Άντι Ιμσίροβιτς, πρώην έμπορος πετρελαίου και ανώτερος συνεργάτης στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS). “Όταν υπάρχουν πολλά χρήματα, οι άνθρωποι θα βρουν έναν τρόπο”».

 Πολλοί – και σωστά – μπορεί να θεωρήσουν ότι το Forbes έχει μια σαφή πολιτική τοποθέτηση και λόγω της αντιπαλότητας ΗΠΑ-Ρωσίας έχει κάθε λόγο να κατακρίνει ή και να φθονεί τα μεγάλα πλούτη της ελληνόκτητης ναυτιλίας. Πάντως το ίδιο συχνότατα δεν χαρίζεται ούτε στους Αμερικανούς ούτε σε άλλους ευρωπαίους δισεκατομμυριούχους. Από την άλλη μεριά η άρνηση των εφοπλιστών να μιλήσουν και να απαντήσουν στα ερωτήματα του Forbes αφήνει τελικά πολλά περιθώρια για …παρεξηγήσεις. Το βέβαιο όμως είναι σύμφωνα και με τα λεγόμενα των ίδιων των μεγαλοεφοπλιστών ότι η τελευταία κυρίως τριετία, παρά τις δραματικές συγκυρίες, έδωσε μεγάλη ώθηση στα κέρδη τους. Μπορεί λοιπόν να είναι ολιγομελής, αλλά σίγουρα η πλέον κερδισμένη τάξη στη τωρινή περίοδο στην Ελλάδα είναι οι εφοπλιστές της!

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

(1) Το Forbes είναι ένας διεθνής όμιλος μέσων ενημέρωσης (σε έντυπη και διαδικτυακή μορφή), που εστιάζει στις επιχειρήσεις, τις επενδύσεις, την τεχνολογία, την επιχειρηματικότητα, την ηγεσία και τον τρόπο ζωής

(2) To VesselsValue είναι μια παγκόσμια πλατφόρμα που σύμφωνα με τους διαχειριστές της έχει σαν δέσμευση και αποστολή να παρέχει στους πελάτες διαφάνεια σε ό,τι αφορά τη ναυτιλιακή αγορά

(3) Kpler: κορυφαίος διεθνής πάροχος δεδομένων, αναλυτικών στοιχείων και πληροφοριών που εστιάζει στις αγορές ενέργειας και ναυτιλίας.

Προτιμήσεις Απορρήτου
Όταν επισκέπτεστε τον ιστότοπό μας, ενδέχεται να αποθηκεύει πληροφορίες μέσω του προγράμματος περιήγησής σας από συγκεκριμένες υπηρεσίες, συνήθως με τη μορφή cookies. Εδώ μπορείτε να αλλάξετε τις προτιμήσεις απορρήτου σας. Λάβετε υπόψη ότι ο αποκλεισμός ορισμένων τύπων cookies μπορεί να επηρεάσει την εμπειρία σας στον ιστότοπό μας και τις υπηρεσίες που προσφέρουμε.