του Δημήτρη Ψαρρά

[3.5.2026]

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν παύει να μας ξαφνιάζει. Δεν δίστασε το πρωί της Παρασκευής να συνδυάσει την Πρωτομαγιά με τους στίχους του τραγουδιού «Φέρτο» του Ακύλα, ομολογώντας με αφέλεια ότι γι’ αυτόν η μέρα αυτή ισοδυναμεί με τους στίχους: «Θέλω ένα στέµµα κι έναν θρόνο να κάτσω / Φέρτα µου όλα, όλα πάλι δε θα χορτάσω».

Άθελά του βέβαια ο αρχηγός του «επιτελικού κράτους» εξέθεσε όλους τους συνεργάτες του που εμφανίστηκαν πριν από λίγο καιρό ως θαυμαστές των 200 κομμουνιστών που εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του 1944 από τις γερμανικές κατοχικές δυνάμεις στην Καισαριανή. Και χωρίς βέβαια να το λέει, ταυτίστηκε για μια ακόμα φορά όχι με τον Ακύλα, αλλά με τον αγαπημένο του ιστορικό, τον Στάθη Καλύβα που δεν δίστασε χαρακτηρίσει την αποκάλυψη των φωτογραφιών ως «πολιτική χειραγώγηση» και «ιστορική στρέβλωση» («Ο μυστικοσύμβουλος του κ. Μητσοτάκη και οι 200 της Καισαριανής», 23.2.2026), ακολουθώντας την εγκεκριμένη από τον κ. Μητσοτάκη αντικομμουνιστική «αναθεώρηση» της αντίστασης στις δυνάμεις κατοχής και στη δικτατορία («Το Big Bang του Μεγάρου Μαξίμου», 27.3.2006).

Την ίδια μέρα, ο προκάτοχος του κ. Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου Αλέξης Τσίπρας ανέβασε το πρωί ένα πολιτικό μήνυμα για την επέτειο της Πρωτομαγιάς, και το απόγευμα ανέβασε στον ιστότοπο του Ινστιτούτου του το «Μανιφέστο για τη Συμπαράταξη της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας». Στο πολιτικό του μήνυμα ο κ. Τσίπρας αναφέρθηκε  στους «αγώνες της εργατικής τάξης για τη χειραφέτησή της, για μια κοινωνία δικαιοσύνης, στην οποία ο άνθρωπος θα είναι πάνω από τα κέρδη, για τον σοσιαλισμό ως απάντηση στη βαρβαρότητα» και ζήτησε να τιμηθούν «εκείνοι που θυσιάστηκαν για την πατρίδα και την κοινωνική προκοπή», αναφέροντας «τους διακόσιους της Καισαριανής, τους νεκρούς της Θεσσαλονίκης του ’36, όλους όσοι έδωσαν με το αίμα τους υπόσταση στο όραμα της κοινωνικής απελευθέρωσης».

Δεν «θυμήθηκε» φέτος για πρώτη φορά τους «200» ο Αλέξης Τσίπρας. Είναι γεγονός ότι η πρώτη κίνηση που είχε επιλέξει για να συμβολίσει την πολιτική σημασία της εκλογικής νίκης της Αριστεράς τον Ιανουάριο του 2015 ήταν η επίσκεψη στο Σκοπευτήριο και η απόθεση κόκκινων τριαντάφυλλων στο μνημείο των πεσόντων κομμουνιστών. Αυτή η κίνηση προκάλεσε τότε σοκ.

Βέβαια σήμερα, αντίθετα από την αντικομμουνιστική παλινδρόμηση που εκφράζεται από τους Μητσοτάκη και Καλύβα, η προβολή των φωτογραφικών ντοκουμέντων από την πορεία προς τον θάνατο των 200 έχει προκαλέσει λαϊκή συγκίνηση και δεν ξαφνιάζουν οι πολιτικοί που τιμούν τη θυσία. Αλλά το 2015 η επιλογή του Αλέξη Τσίπρα να τιμήσει τους 200 αμέσως μετά την ορκωμοσία της πρώτης κυβέρνησής του είχε προκαλέσει σοβαρή αντίδραση. Κυρίως υπόγεια αντίδραση.

Μας τα λέει το βιβλίο «Η τελευταία μπλόφα» της Ελένης Βαρβιτσιώτη και της Βικτωρίας Δενδρινού που έχει υιοθετηθεί από τη Ν.Δ. ως επίσημη δική της αφήγηση για τα γεγονότα του 2015. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δημόσια εκφραστεί με θερμά λόγια για το πόνημα, λέγοντας ότι «περιγράφει πάρα πολύ ωραία το τι έγινε το πρώτο εξάμηνο του 2015» (ΑΝΤ1, 25.6.2019). Και μόλις η Βαρβιτσιώτη ανέβασε στο twitter την προαναγγελία της έκδοσης, η πρώτη που αντέδρασε με συγχαρητήρια και ανυπομονησία ήταν η Μαρέβα Γκραμπόφσκι-Μητσοτάκη: «Congratulations. Can’t wait!!!» (14.6.2019).   

Να λοιπόν τι γράφει το αγαπημένο βιβλίο της οικογένειας Μητσοτάκη: «Το τελικό σοκ για το Βερολίνο ήρθε την επόμενη μέρα, όταν η πρώτη κίνηση του Τσίπρα αμέσως μετά την ορκωμοσία του ήταν να επισκεφθεί το Σκοπευτήριο της Καισαριανής, όπου 200 κομμουνιστές είχαν εκτελεστεί από τους Ναζί την Πρωτομαγιά του 1944. Ο συμβολισμός του να αποτίσει φόρο τιμής κρατώντας κόκκινα τριαντάφυλλα έκανε τους Γερμανούς αξιωματούχους να αναρωτηθούν μήπως είχαν πέσει δραματικά έξω στις προηγούμενες εκτιμήσεις τους και, λανθασμένα, είχαν στείλει στο Βερολίνο αισιόδοξα μηνύματα. Μήπως τελικά ο Τσίπρας δεν σκόπευε να παίξει με τους κανόνες, όπως τους είχε δώσει να καταλάβουν;» (σ. 41-42).

Μήπως όλα αυτά είναι παλιά και ξεχασμένα; Δυστυχώς όχι. Θυμίζω ότι η αναβίωση του εγχώριου φιλοναζιστικού κινήματος σημαδεύτηκε από επιθέσεις μετά από «πρωτομαγιάτικες» διαδηλώσεις. Από την Πρωτομαγιά του 2010 σημειώνονται επιθέσεις ακροδεξιών συμμοριών σε μετανάστες και μάλιστα λίγα μέτρα μακριά από τα «οικεία» αστυνομικά τμήματα. Γράφαμε τότε στη στήλη του «Ιού» στην «Ελευθεροτυπία» για σειρά επιθέσεων που άρχισε με την «παρέμβαση» ομάδας ακροδεξιών στην Ερμού, στο όνομα της προστασίας του «υγιούς» εμπορίου, συνεχίστηκε με τον ανελέητο ξυλοδαρμό μεταναστών αμέσως μετά τη διαδήλωση της Χρυσής Αυγής την Πρωτομαγιά. Την παραμονή ξυλοκοπήθηκαν και μαχαιρώθηκαν σχεδόν μέχρι θανάτου δυο αλλοδαποί εργάτες δίπλα στο Α.Τ. Αγίου Παντελεήμονα, ενώ ένας Παλαιστίνιος μεταφέρθηκε ημιθανής στον Ευαγγελισμό. Σε σακούλα σκουπιδιών ανακαλύφθηκε τεμαχισμένο πτώμα «μελαψού» άνδρα. Έρευνες μέσα σε σπίτια μεταναστών, συνεχή πογκρόμ και δολοφονικές ενέργειες σε όλη την Ελλάδα, όλα αναίτια όλα ανεξιχνίαστα. Ακόμα και τροχαία με θύματα αλλοδαπούς δεν έφταναν καν στον εισαγγελέα.

Περιγράφοντας την επίθεση της Πρωτομαγιάς του 2010, το Δίκτυο Κοινωνικής Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών ανέφερε: «Τμήμα των συγκεντρωμένων εισέβαλαν σε καταστήματα μεταναστών κραυγάζοντας και απειλώντας ότι θα τα σπάσουν, τραμπούκισαν, ξυλοκόπησαν και τραυμάτισαν περαστικούς μετανάστες και πρόσφυγες. Κάποια από τα θύματα των επιθέσεων κατέφυγαν στο Αστυνομικό Τμήμα της περιοχής, όπου για ακόμη μια φορά συνάντησαν τη σκανδαλώδη αδιαφορία, την επιδεικτική ανοχή που, όπως έχει καταγγελθεί από μετανάστες και αντιρατσιστικές οργανώσεις, υποκρύπτει τη σαφή διασύνδεση μεταξύ του τοπικού τμήματος και των κυνηγών μεταναστών».

Σήμερα γνωρίζουμε πού οδήγησε εκείνη η αδιαφορία για τα εγκλήματα των νεοναζί. Όποιοι επιλέγουν να ξεχάσουν τους 200 κομμουνιστές της Καισαριανής ας το σκεφτούν.  

Σημείωση: Για τους «200» και ειδικά την ιστορία του Ναπολέοντα Σουκατζίδη πολύτιμη είναι η συνεισφορά του «Athens Review of Books».