και βία
Οι ιδεολογίες που υπόσχονταν μια καλύτερη ζωή κατέρρευσαν
του Ολύμπιου Δαφέρμου
[20.10.2026]
Ζούμε πράγματι πρωτόγνωρες καταστάσεις. Πόλεμοι, γενοκτονίες, εγκληματικότητα, αυθαιρετούντες πολιτικοί ηγέτες που στραπατσάρουν το διεθνές δίκαιο και παραβαίνουν ακόμη και την δικιά τους νομοθεσία. Οι αστικοί θεσμοί αποδυναμώνονται, ο αυταρχισμός της εξουσίας αυξάνεται, διευρύνονται οι ανισότητες, παραμερίζεται προκλητικά η ηθική, οι κυβερνώντες εγκληματούν απέναντι στους κατατρεγμένους πρόσφυγες, και όμως είναι ελάχιστες οι αντιδράσεις των κοινωνιών. Και τώρα να, εξεγέρθηκαν οι νέοι στην Ευρώπη επιδιώκοντας μια καλύτερη ζωή. Επιτέλους θα πούνε κάποιοι. Όμως αυτή η εξέγερση συνοδεύεται από μια καταστροφική βία. Πώς είναι δυνατόν να αγωνίζεσαι για κάτι καλύτερο και ταυτόχρονα να καταστρέφεις; Μια γρήγορη απάντηση είναι ότι η κοινωνία γεννά αυτή την συμπεριφορά. «Εικόνα σου είμαι κοινωνία και σου μοιάζω»
Μεγαλώνοντας οι νέοι σήμερα αντικρίζουν το κενό. Οι ιδεολογίες που υπόσχονταν μια καλύτερη ζωή κατέρρευσαν στις απόπειρες εφαρμογής τους. Μαζί τους έσβησαν και οι ελπίδες για ένα φωτεινό μέλλον. Οι ιδεολογίες όμως συγκροτούν και τα αξιακά συστήματα. Τώρα οι κοινωνίες έμειναν μόνο με τις μη αξίες του χρήματος (όπως και αν κατακτάται), της εξουσίας για την εξουσία (όχι με τη φιλοδοξία βελτίωσης της ζωής των πολλών), του φαίνεσθαι και του άλογου, πολλές φορές, καταναλωτισμού. Όλα τα παραπάνω συμβάλλουν στην ανάπτυξη του ατομικισμού, ο οποίος συρρικνώνει τον άνθρωπο αποκλειστικά στον εαυτό του και, επομένως, αδιαφορεί για το κοινό καλό και τους άλλους ανθρώπους. Ο ιδεαλισμός και οι αξίες που συγκροτούν την κοινωνική συνοχή και τις δρώσες συλλογικότητες απουσιάζουν, έτσι επιτείνεται η κοινωνική αδράνεια προς δόξαν των κυνικών πολιτικών εξουσιών. Όλοι οι άνθρωποι, και πολύ περισσότερο οι νέοι, δεν έχουν από πού να πιαστούν, μιας και απουσιάζει ένα ελπιδοφόρο πρόταγμα που θα έδινε νόημα στη ζωή τους. Έτσι δίχως ιδεαλισμό και όνειρα και διαπαιδαγωγημένοι από την πολιτική πράξη των φρικτών εξουσιών – διαφθορά, ανομία, το δίκαιο του ισχυρότερου, έλλειψη διαλόγου και δημοκρατικών διαδικασιών – όταν εξεγείρονται, αντιδρούν και εκφορτίζονται ανάλογα. Ουσιαστικά στρέφονται, άλογα και ασυνείδητα θα έλεγα, εναντίον του κόσμου των ενηλίκων που μέσα σε αυτόν ασφυκτιούν. Εξ ου και η καταστροφική τους μανία. Τα νεανικά κινήματα της δεκαετίας του ΄60 και του ΄70 είχαν όραμα για μια άλλη κοινωνία ελευθερίας, ανθρωπιάς και ισότητας. Το όραμα αυτό αποτυπωνόταν και στις εξεγέρσεις τους, που ήταν ειρηνικές. Η όποια βία χρησιμοποίησαν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως αντιβία απέναντι στη βία της εξουσίας. Ακόμα και το αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα που είχε απέναντι του μια εγκληματική εξουσία δεν χρησιμοποίησε ποτέ βία. Άλλες εποχές…

