του Δημήτρη Ψαρρά

[14.9.2026]

Σε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνέντευξή του στο χτεσινό «Βήμα», ο γερμανός πολιτικός φιλόσοφος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, Γιαν-Βέρνερ Μίλερ (Jan-Werner Müller), διατύπωσε μια πολύ απλή, αλλά εξαιρετικά σημαντική παρατήρηση για τον τρόπο που αντιμετωπίζονται τα ακροδεξιά πολιτικά μορφώματα από τα κόμματα της Κεντροδεξιάς:  

«Το “τείχος προστασίας” απέναντι στην AfD έχει δύο διαφορετικές διαστάσεις. Είναι άλλο πράγμα να αποκλείεται μια κυβερνητική συνεργασία με την Ακροδεξιά και άλλο να αποφεύγεται η υιοθέτηση του τρόπου με τον οποίο η ίδια παρουσιάζει ορισμένα πολιτικά ζητήματα.

Τα κόμματα έχουν σε μεγάλο βαθμό παραμείνει συνεπή στο πρώτο, όχι όμως πάντα και στο δεύτερο. Κατά τη γνώμη μου, σημαντικότερος παράγοντας για την ενίσχυση της Ακροδεξιάς είναι ότι πολλές από τις θέσεις της επιβεβαιώνονται στην πράξη από την Κεντροδεξιά, όταν εκείνη υιοθετεί την ίδια ρητορική.

Και τότε ενεργοποιείται μια παλιά και απλή λογική των ψηφοφόρων: αφού μπορώ να ψηφίσω το “πρωτότυπο”, γιατί να επιλέξω το αντίγραφό του;»

(«Πλέον πολλοί επιλέγουν την AfD από πεποίθηση», συνέντευξη στον Γιώργο Γούλα, «Βήμα της Κυριακής», 13.9.2026).

Όπως παρατηρεί η εφημερίδα, «ο γερμανός πολιτικός φιλόσοφος αναλύει τους λόγους ανόδου της Ακροδεξιάς, τονίζοντας ότι όταν η Κεντροδεξιά υιοθετεί τη ρητορική της, τη νομιμοποιεί». Πρόκειται για ένα γνωστό φαινόμενο, το οποίο δεν αφορά μόνο την αντιμετώπιση των «άλλων» (προσφύγων, μεταναστών, αλλόθρησκων…), αλλά κυρίως την ανάδειξη και από κόμματα της ευρωπαϊκής Κεντροδεξιάς ορισμένων νέων «αξιών», όπως η «εθνική υπεροχή» που οδηγούν τους πολίτες να καταλήγουν στη ρητορική της Ακροδεξιάς.

Το ενδιαφέρον στοιχείο της νέας ευρωπαϊκής Ακροδεξιάς είναι ότι έχει απαλλαγεί από το «φιλολαϊκό» περίβλημα των προγενέστερων πολιτικών σχημάτων του «χώρου» της και συμμερίζεται σε μεγάλο βαθμό τα νεοφιλελεύθερα οικονομικά προτάγματα. Και βέβαια αυτή η στροφή έχει ανταπόκριση από το μεγάλο κεφάλαιο. Μόλις χτες μάθαμε ότι ο Βρετανός Νάιτζελ Φάρατζ μέσα σε δύο ημέρες εξασφάλισε συνολικά 72 εκατομμύρια λίρες από δύο δισεκατομμυριούχους! Αυτά βλέπει και ο Ηλίας Κασιδιάρης και περιμένει βοήθεια από τον πλουσιότερο άνθρωπο του κόσμου, τον Έλον Μασκ.

Αλλά αυτή η ανοιχτή στροφή της Ακροδεξιάς στην ωμή εξυπηρέτηση του μεγάλου κεφαλαίου προκαλεί αμηχανία στην παραδοσιακή Δεξιά. Και την υποχρεώνει με την απάντησή της να «νομιμοποιεί» τον ακραίο λόγο και να «δικαιώνει» την αντιμετώπιση ως «αντιπάλων», αυτών των νέων «άλλων». Αλλά αν ο Μερτς και οι άλλοι ηγέτες της ευρωπαϊκής Δεξιάς αποδέχονται όσα κηρύττει ο Φάρατζ για τους «νέους εχθρούς», για ποιο λόγο να μην προτιμήσει το AfD από τους Χριστιανοδημοκράτες ο απογοητευμένος δεξιός Γερμανός ψηφοφόρος; 

«ΑβΠ»: η AfD, αλλά στα ελληνικά

Γνωρίζουμε ότι η Νέα Δημοκρατία επιχείρησε από την αρχή της μεγάλης κρίσης στη χώρα μας να προσεταιριστεί την Ακροδεξιά του ΛΑΟΣ. Και μπορεί κανείς να πει ότι η προσχώρηση Γεωργιάδη, Βορίδη, Πλεύρη και (προσωρινά) Βελόπουλου επί αρχηγίας Σαμαρά αποτέλεσε μια οργανωμένη μεθόδευση, σε συνδυασμό με την ανάθεση στον Τάκη Μπαλτάκο της πιο σκοτεινής επαφής με τη Χρυσή Αυγή, εφόσον αυτός είχε προσωπικό σύνδεσμο με τον (Αρχηγό) Μιχαλολιάκο από την περίοδο της δικτατορίας και της ΕΟΚΑ Β΄.

Όμως μέχρι να αναλάβει την αρχηγία ο Κυριάκος Μητσοτάκης, η συμμετοχή των ακροδεξιών αυτών στελεχών δεν έδινε τον τόνο στη Νέα Δημοκρατία. Αλλά η εκλογή του στις αρχές του 2016 τον οδήγησε να τους συγκροτήσει ως ομάδα στον πυρήνα αυτού που ονόμασε «επιτελικό κράτος». Αποκτήσαμε δηλαδή και εμείς στον εσωτερικό της κυβέρνησης το δικό μας AfD, που μπορούμε να το αποκαλούμε «ΑβΠ» (Άδωνης-Βορίδης-Πλεύρης), το οποίο όσο περνά ο καιρός τόσο μεγαλύτερο ρόλο αναλαμβάνει στη διακυβέρνηση της χώρας. Και εδώ, βέβαια, ισχύει το χαρακτηριστικό της σύγχρονης Ακροδεξιάς. Τα στελέχη αυτά, μαθητές του Γιώργου Καρατζαφέρη και θαυμαστές του Κώστα Πλεύρη, είναι φανατικοί υποστηρικτές του νεοφιλελευθερισμού! Μάλιστα για να μην μείνει καμιά απορία στους οπαδούς του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης φρόντισε εξαρχής να τοποθετήσει ως αντιπροέδρους του κόμματος έναν ακροδεξιό (Γεωργιάδη) και έναν νεοφιλελεύθερο (Χατζηδάκη)!

Η παλιά ΔΕΘ του Κυριάκου Μητσοτάκη

Αν θέλει κανείς να καταλάβει την πολιτική διαχείριση που έχει επιβάλει ο κ. Μητσοτάκης με το δικό του «ΑβΠ» πρέπει να θυμηθεί τι έχει ομολογήσει ο ίδιος στη ΔΕΘ. Δεν εννοώ βέβαια τα όσα είπε την περασμένη βδομάδα στη Θεσσαλονίκη ως πρωθυπουργός. Αναφέρομαι στην ομιλία του στη ΔΕΘ τον Σεπτέμβριο του 2017. Είχε μόλις κλείσει ενάμιση χρόνο στην αρχηγία του κόμματος, αλλά τα είπε όλα. Επιλέγω χαρακτηριστικά:

• «Δεν τρέφω αυταπάτες για μία κοινωνία χωρίς ανισότητες. Κάτι τέτοιο είναι αντίθετο την ανθρώπινη φύση».
• «Απόλυτη προτεραιότητα για τη νέα κυβέρνηση θα είναι η ταχύτατη υλοποίηση των σχεδιασμένων ιδιωτικοποιήσεων».
• «Για εμάς το δημόσιο και το κρατικό δεν ταυτίζονται. Δεν έχουμε τέτοιες ιδεολογικές εμμονές. Αν ένα δημόσιο αγαθό παρέχεται καλύτερα και φθηνότερα από τον ιδιωτικό τομέα δεν έχουμε καμία αναστολή να κινηθούμε σε αυτήν την κατεύθυνση».
• «Γιατί να μην παραχωρήσουμε στον ιδιωτικό τομέα υποστηρικτικές υπηρεσίες, όπως η μισθοδοσία των δημοσίων υπαλλήλων, απελευθερώνοντας με αυτόν τον τρόπο προσωπικό και αποφεύγοντας μελλοντικές προσλήψεις στο Δημόσιο;»

Η ομιλία αυτή στη ΔΕΘ (16.9.2017) είναι αναρτημένη στον επίσημο ιστότοπο της Νέας Δημοκρατίας («Ομιλία του Προέδρου της Νέας Δημοκρατίας κ. Κυριάκου Μητσοτάκη στην 82η Δ.Ε.Θ.»). Την επομένη, κατά τη συνέντευξη Τύπου, ο κ. Μητσοτάκης ρωτήθηκε από τον Νίκο Φωτόπουλο της «Εφ.Συν.» για την ανάδειξη του Άδωνη Γεωργιάδη που εκφράζει ακραίες θέσεις στη θέση του αντιπροέδρου του κόμματος. Κι εκείνος απάντησε απότομα, με το ύφος που βλέπουμε στη φωτογραφία του τίτλου: «Ο κ. Γεωργιάδης είναι δική μου επιλογή». Μπορεί κανείς να δει τη σκηνή στο απόσπασμα youtube που έχει αναρτήσει από τότε περήφανος ο ίδιος ο κ. Γεωργιάδης.

Ας μην κυνηγά, λοιπόν κανείς τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη που δήλωσε προχτές ότι πρέπει να περιοριστεί στους δύο μήνες το επίδομα ανεργίας. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος εκφράζει απολύτως τις επιθυμίες του κ. Μητσοτάκη. Απλώς του ξεφεύγουν σε λάθος στιγμές.

Το «επιτελικό κράτος», δηλαδή, του κ. Μητσοτάκη συνδυάζει τον δογματικό νεοφιλελευθερισμό με τη σύγχρονη Ακροδεξιά. Και όσοι από την αντιπολίτευση δεν το βλέπουν, απλώς προσδοκούν να βρουν θέση δίπλα στο δικό του «ΑβΠ» που έχει στρογγυλοκαθίσει στο Μέγαρο Μαξίμου.