Scroll Top
odi-stin-hara
Ποιος γιορτάζει με την «Ωδή στη Χαρά»;

[21.5.2024]

Συμπληρώθηκαν πριν από λίγες μέρες 200 χρόνια από την πρώτη εκτέλεση της «9ης Συμφωνίας» που διηύθυνε στη Βιέννη ο ίδιος ο Λούντβιγκ βαν Μπετόβεν στις 7 Μαΐου 1824. Η επέτειος τιμήθηκε σ’ όλο τον κόσμο. Δεν έλειψαν και στην Ελλάδα οι σχετικές αναφορές. Επισημάνθηκε μάλιστα και το ότι το τελευταίο μέρος της Συμφωνίας που αποτελεί μελοποίηση της «Ωδής στη Χαρά» του Φρίντριχ Σίλερ έχει υιοθετηθεί ως επίσημος ύμνος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αλλά ποια επικαιρότητα μπορεί να έχει σήμερα αυτός ο ύμνος στην πανανθρώπινη αδελφοσύνη;

Το «Χωρίς Εφημερίδα» προτείνει μια εκτέλεση της «9ης Συμφωνίας» που έχει αναρτήσει στο YouTube ο κρατικός ραδιοσταθμός της Γερμανίας «Deutsche Welle»:

Beethoven: Symphony No. 9 | Daniel Barenboim & the West-Eastern Divan Orchestra

Η ιδιαιτερότητα αυτής της εκτέλεσης συνίσταται στο γεγονός ότι η ορχήστρα West-Eastern Divan Orchestra αποτελείται από μουσικούς που κατάγονται τόσο από το Ισραήλ, όσο και από την Παλαιστίνη, την Αίγυπτο, τον Λίβανο, τη Συρία… Ιδρυτής και μαέστρος της ορχήστρας ένας ξεχωριστός και διάσημος μουσικός, ο Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ (Daniel Barenboim), γεννημένος από Εβραίους γονείς στην Αργεντινή το 1942. Ο Μπάρενμποϊμ ήταν ο πρώτος πολίτης που απέκτησε τόσο την ισραηλινή όσο και την παλαιστινιακή υπηκοότητα. Και μέχρι σήμερα παραμένει περήφανος για την εβραϊκή του καταγωγή, αλλά δεν παύει να στηλιτεύει με τον πιο οξύ τρόπο τις ακρότητες και τη στρατιωτική βία του κράτους του Ισραήλ.

Ας ακούσουμε την «9η Συμφωνία» και ας προσέξουμε τους στίχους του Σίλερ. Είναι εύκολα προσβάσιμες στο διαδίκτυο πολλές ελληνικές μεταφράσεις. 

Όσο για το ότι επιλέχθηκε η «Ωδή στη Χαρά» ως επίσημος ύμνος της Ε.Ε. πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι αποφασίστηκε να μην περιλαμβάνει τους στίχους. Η κύρια δικαιολογία ήταν βέβαια να μην ξεχωρίζει στον ύμνο ως επίσημη μία από τις ευρωπαϊκές γλώσσες, η γερμανική. Αλλά στις σχετικές διακρατικές συζητήσεις επισημάνθηκε και ότι οι στίχοι του Σίλερ είναι κάπως «παλαιομοδίτικοι» και το πανανθρώπινο μήνυμά τους ελαφρώς ξεπερασμένο. Βέβαια ταυτόχρονα απαλλάσσεται η Ε.Ε. από το εξισωτικό μήνυμα του κειμένου («όλοι οι άνθρωποι γίνονται αδέλφια»), που δεν παραλείπει να ερμηνεύσει και ως ιστορικά δημιουργήματα τις αντιθέσεις μεταξύ ανθρώπινων ομάδων.

Κατά καιρούς επιχειρήθηκε να ενσωματωθούν στον ύμνο οι στίχοι του Σίλερ ή κάποιο άλλοι. Μάλιστα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δοκίμασε να διοργανώσει έναν διαγωνισμό τον Οκτώβριο του 1986 στα τότε δώδεκα κράτη της ΕΟΚ για τον εμπλουτισμό του ύμνου με στίχους. Άδικος κόπος. Το ίδιο συνέβη με ανάλογες πρωτοβουλίες μετά την κατάρρευση των καθεστώτων της Ανατολικής Ευρώπης. Ο ύμνος παραμένει χωρίς στίχους. Για την ιστορία του ύμνου μπορείτε να διαβάσετε από τον επίσημο ιστότοπο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το κείμενο του Étienne Deschamps «Story of the European Anthem».

Η πρώτη απόφαση για την υιοθέτηση αυτού του ύμνου ως πανευρωπαϊκού ανήκει στο Συμβούλιο της Ευρώπης το μακρινό 1972. Και εδώ παρατηρούμε την ελληνική παραφωνία. Η Ελλάδα δεν μετείχε σ’ αυτή την απόφαση. Είχε αποχωρήσει από το Συμβούλιο της Ευρώπης ήδη το 1969, επειδή η δικτατορική της κυβέρνηση δεν μπορούσε να απαντήσει στις καταγγελίες για βασανιστήρια και απάνθρωπη μεταχείριση κρατουμένων που εξετάζονταν εκείνη την περίοδο.

Πότε θα μπορέσουμε να τραγουδήσουμε τους στίχους του Σίλερ;

Προτιμήσεις Απορρήτου
Όταν επισκέπτεστε τον ιστότοπό μας, ενδέχεται να αποθηκεύει πληροφορίες μέσω του προγράμματος περιήγησής σας από συγκεκριμένες υπηρεσίες, συνήθως με τη μορφή cookies. Εδώ μπορείτε να αλλάξετε τις προτιμήσεις απορρήτου σας. Λάβετε υπόψη ότι ο αποκλεισμός ορισμένων τύπων cookies μπορεί να επηρεάσει την εμπειρία σας στον ιστότοπό μας και τις υπηρεσίες που προσφέρουμε.