του Δημήτρη Ψαρρά

[30.8.2026]

Αναγνώστες του «Χωρίς Εφημερίδα» σημειώνουν ότι εκτός από τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά, για τον θάνατο του οποίου δυσκολεύτηκε (και άργησε μέρες) να πει μια λέξη ο Κυριάκος Μητσοτάκης (βλ. «Η αλαλία του κ. Μητσοτάκη μπροστά στον Κωνσταντίνο Τσουκαλά», 23.8.2026), μια δεύτερη δυσκολία συνάντησε ο αρχηγός του «επιτελικού κράτους» και όταν χρειάστηκε να πει κάτι για τον θάνατο του Στέφανου Μάνου. Στην προσωπική του ανάρτηση ο κ. Μητσοτάκης είχε αναφέρει ότι γνώρισε τον Μάνο «ως στενό συνεργάτη του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη και υπουργό της κυβέρνησής του», και αναφέρεται στη «φιλελεύθερη σκέψη του, όσο και τον κάποτε αιρετικό, όμως πάντοτε γόνιμο χαρακτήρα του», ενώ συμπεραίνει ότι συγκρατεί «περισσότερο το έργο του, παρά τις κατά καιρούς κομματικές επιλογές του».

Η απάντηση είναι βέβαια απλή, όσο κι αν δεν τη «σκέφτηκαν» όσοι προσέφεραν λιβανωτά για τον εκλιπόντα. Μπορεί ο Στέφανος Μάνος να ήταν δεξιός και νεοφιλελεύθερος, αλλά πίστευε ότι μπορεί και η Δεξιά να μην καταφεύγει σε «φαύλες» ρυθμίσεις. Σε ένα από τα τελευταία του κείμενα που δημοσιεύτηκε στις οικονομικές σελίδες των «Νέων» (21.1.2021) είχε προλάβει να καταγγείλει «Μια φαύλη και κοντόφθαλμη πολεοδομική ρύθμιση» της κυβέρνησης αποδίδοντας όλη την ευθύνη προσωπικά στον Κυριάκο Μητσοτάκη:

Παραθέτω όλο το κείμενο:

«Μόλις πριν από ένα χρόνο, Ιούλιο 2020, η κυβέρνηση Μητσοτάκη ανακοίνωσε μια σημαντική τομή σε σχέση με τη διαχείριση του χώρου στην Ελλάδα. Σε μία διετία πρόκειται να καταργηθούν όλες οι παρεκκλίσεις στην εκτός σχεδίου δόμηση, η οποία θα επιτρέπεται μόνο σε οικόπεδα με ελάχιστη αρτιότητα 4 στρεμμάτων.

Ο τότε υφυπουργός Περιβάλλοντος Δημήτρης Οικονόμου είχε δηλώσει χαρακτηριστικά: “Η κατάργηση όλων ανεξαιρέτως των παρεκκλίσεων, μετά μεταβατική περίοδο 2 ετών, και η άμεση μείωση των συντελεστών δόμησης αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες τομές στην ελληνική πολεοδομία, αντιστρέφοντας τη φαύλη ελκυστικότητα της εκτός σχεδίου δόμησης έναντι της οργανωμένης”.

Όλοι όσοι ενδιαφέρονται για το περιβάλλον είχαν χαιρετίσει τη θαρραλέα πρωτοβουλία των υπουργών Περιβάλλοντος Χατζηδάκη και Οικονόμου. Όπως απεδείχθη δυστυχώς, η κυβέρνηση Μητσοτάκη είναι κοντόθωρη. Υπέκυψε στις συντεχνιακές πιέσεις του ΤΕΕ και νέρωσε τις διατάξεις του νομοσχεδίου. Για να σιγουρέψει ότι δεν θα επανέλθουν, μετακίνησε τον κ. Χατζηδάκη σε άλλο υπουργείο και απομάκρυνε τον κ. Οικονόμου που για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια είχε ένα συνολικό σχέδιο για την πολεοδομία στην Ελλάδα.

Σήμερα διάβασα στις εφημερίδες για το κερασάκι στην τούρτα της φαυλότητας και της κοντόφθαλμης πολιτικής. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη για να ικανοποιήσει, δεν ξέρω ποια συμφέροντα, καθιερώνει δικαίωμα οικοδόμησης σε οικόπεδα εκτός σχεδίου 750 τ.μ. και άνω, αντί των 4.000 τ.μ. που ισχύουν. Αίσχος.

Η ζημιά που θα γίνει από τη φαύλη ρύθμιση δεν θα φανεί αμέσως – οι πολεοδομικές ζημιές αργούν να εκδηλωθούν – αλλά σίγουρα θα φανεί σε όλους μετά από μερικά χρόνια. Θα πρέπει να γνωρίζουν ότι τη ζημιά την προκάλεσε η τροπολογία του κ. Μητσοτάκη».

Αυτά έγραφε ο Στέφανος Μάνος για τον Κυριάκο Μητσοτάκη από το 2021. Πώς να τα αντέξει ο ιδρυτής του «επιτελικού κράτους»;